strategia biznesu online

STRATEGIA, czyli od czego zacząć budowę biznesu online

Obserwując nowo powstające biznesy online często odczuwam, że coś jest nie tak – jest jakiś pomysł, szczere zaangażowanie, ale działanie trochę po omacku – nie z tej strony, nie w takiej kolejności. Pomimo częstego nawoływania ekspertów od e-biznesu, żeby nie zaczynać biznesu od wymyślania produktów, nadal jest to najczęściej wybierana droga. 

Produkt nie na pierwszym miejscu

Mam jakiś pomysł na produkt, przy dobrych wiatrach trochę sprawdzę rynek, potem wciągają tematy marketingowe – logo, strona, Facebook, marka, a gdy się okazuje, że produkt „sam się nie sprzedaje” przychodzi zwątpienie, ponieważ tyle pracy włożyłam w ten biznes…Tymczasem w biznesie online rzadko ten kierunek okazuje się skuteczny. Posłuchaj specjalistów – oni wiedzą co mówią. Nim przejdziesz do pracy nad produktem/usługą sprawdź dokładnie rynek, opracuj strategię, zbuduj społeczność. Często stosuje się też taktykę sprzedaży produktu, który jeszcze nie istnieje, żeby sprawdzić, czy jest na niego zapotrzebowanie. Na początku swojej drogi w e-biznesie nie polecam sprzedawać produktów/usług, których jeszcze nie ma, ponieważ może dostarczyć to Tobie ogromną ilość stresu, wpłynąć na jakość produktów, a pierwsi klienci mogą być rozczarowani. Jednak jest to doskonała taktyka, gdy już masz doświadczenie np. sprzedajesz kolejne szkolenie lub kurs online i wiesz ile czasu oraz pracy zajmie Ci przygotowanie go na wysokim poziomie. Wtedy możesz pokusić się o sprzedaż zanim produkt powstanie. Alternatywą dla takiego podejścia jest metoda „próbnego balonu”, czyli przygotowania próbki produktu i sprawdzenia jak rynek na niego zareaguje, zanim włożysz swój czas i pieniądze w przygotowanie pełnej wersji.

Etapy tworzenia biznesu online

Skupiłam się na produkcie, jednak powróćmy do etapów tworzenia biznesu online, które według mnie są najbardziej optymalne. Zaznaczam, że jest to podejście długoterminowe, ale pozwala na stabilny rozwój i elastyczne dostosowanie działań do obecnej sytuacji. Wyróżnione etapy według moich obserwacji i doświadczeń to:

  1. Strategia
  2. Content
  3. Ruch (społeczność)
  4. Produkt/ usługa
  5. Sprzedaż
  6. Automatyzacja

W dzisiejszym wpisie skupię się na pierwszym elemencie, czyli strategii. Już na wstępie wspomniałam o podejściu „mam pomysł na produkt, a później pomartwię się jak go sprzedać”, dlatego jako pierwszy punkt pojawia się strategia. Może mieć ona postać obszernego biznesplanu – z pewnością nie zaszkodzi, a może być bardzo pomocny. Jeśli o mnie chodzi, moje podejście to im prościej, tym lepiej, więc jeśli Twój pomysł na biznes nie wymaga dofinansowania (inwestora, kredytu) lub olbrzymich nakładów na start, to uprościłabym tworzenie biznesplanu. Doskonałym narzędziem jest tutaj Model Canvas, gdzie na jednej stronie możesz umieścić wszelkie niezbędne informacje. Jeśli rzetelnie wypełnisz poniższą tabelę, jesteś na dobrej drodze.

model canvas

źródło: http://www.pi.gov.pl, a w nim dokładne omówienie modelu

Strategia to m.in. wizja Twojego biznesu – nie musisz teraz wiedzieć wszystkiego, ale konieczny jest obraz całości. Im bardziej dokładny tym sprawniejsze działanie bez zatrzymywania się na każdym kroku. Jednak nie popadaj w skrajność perfekcjonizmu, ponieważ rzeczywistość wszystko zweryfikuje – unikniesz wielu rozczarowań i stresów, jeśli pozwolisz sobie na elastyczność i zmianę planów w trakcie działania. Moje podejście jest tu mocno wypośrodkowane – musisz wiedzieć dokąd dokładnie zmierzasz i co Cię czeka po drodze, jednak sztywne planowanie szybko podetnie Ci skrzydła, gdy okaże się, że jest trochę inaczej niż sobie to założyłeś.

Pytania pomocne przy opracowywaniu strategii

Na etapie tworzenia strategii zachęcam do odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

Jaki jest cel tworzenia biznesu online? – zarówno samej firmy, jak i Twój prywatny. Co mam na myśli rozróżniając dwa cele możesz wyczytać w artykule: Pułapka misji i wizji, czyli jaki jest cel Twojej działalności? Po prostu musisz wiedzieć PO CO? chcesz wystartować ze swoim e-biznesem. Priorytetem są duże pieniądze, wolność, czy realizacja swoich pasji? Zastanów się nad tym, by po kilku latach nie okazało się, że zamiast wolności biegasz za pieniądzem i nie widujesz swoich dzieci.

Jaki jest temat przewodni? – mam tu na myśli temat, zagadnienie, dziecinę.. na której chcesz się skupić, w której zamierzasz się wyspecjalizować. Jeśli masz pasję, której chcesz się poświęcić to super. Jednak biznes nie musi być oparty na pasji – wystarczy, że temat będzie Cię na tyle interesował, byś z przyjemnością rozwijał się w nim i stawał się specjalistą. Musisz już teraz wiedzieć o czym będziesz pisał, z czym chcesz być kojarzony, w jakim środowisku chcesz się obracać. Im dokładniej tym lepiej, chociaż zawsze możesz ugryźć temat bardziej ogólnie i zagłębiać się w nim w zależności od popularności konkretnych zagadnień. To pozwoli uniknąć ślepego zaułka, gdzie stajesz się ekspertem w dziedzinie, która niewielu interesuje.

Do kogo chcesz dotrzeć? – w skrócie chodzi o określenie grupy docelowej, ale nie w odniesieniu do produktu, a raczej do tematu. Zastanów się i rozejrzyj po sieci, kto interesuje się wybranym przez Ciebie tematem, kto takich informacji potrzebuje. To będzie Twoja społeczność, którą konsekwentnie będziesz budował – musisz mieć obraz kim są te osoby, gdzie się znajdują, by dotrzeć do nich ze swoim przekazem. W praktyce może okazać się, że konieczne będzie doprecyzowanie grupy docelowej pod konkretne działania (projekty, produkty, kampanie reklamowe), jednak wtedy już będziesz dysponował danymi, które bardzo ułatwią to zadanie (statystyki odwiedzalności strony, dane o subskrybentach, informacje o fanach i obserwatorach itp). Teraz chodzi o poznanie swoich przyszłych odbiorców – identyfikację ich gustów, opinii, potrzeb, zachowań, by później tworzyć dopasowany do nich content. Własna społeczność to podstawa i największa wartość biznesu online – od niej wszystko się zaczyna.

Czego musisz się nauczyć i jakich zasobów potrzebujesz? – nie musisz wszystkiego wiedzieć na starcie, jednak jest konieczna świadomość jaka wiedza i umiejętności będą Ci potrzebne oraz skąd je zdobyć. Dla przykładu powstaje wiele sklepów internetowych, które szybko znikają z rynku, ponieważ właściciele nie mieli pełnej świadomości jak e-commerce jest obszernym zagadnieniem – ile czasu i pracy trzeba włożyć, by wyróżnić się na tle konkurencji i zacząć sprzedawać wystarczająco, by biznes był zyskowny. Sprawdź też jakie zasoby będą Ci potrzebne, mam tu na myśli zarówno oprogramowanie, jak i sprzęt, narzędzia czy znajomy, który służy wsparciem i swoją branżową wiedzą.

Jakie są twoje mocne i słabe strony? – pomocna będzie tu analiza SWOT, gdzie patrzymy na mocne i słabe strony oraz szanse, zagrożenia dla biznesu. Jeśli Twoja koncepcja zakłada przynajmniej na start jednoosobową działalność lub bycie freelancerem, to powinieneś wtłoczyć do tej analizy swoje osobiste wady i zalety. Większość zadań zapewne będziesz realizować samodzielnie, dopóki biznes nie rozkręci się wystarczająco. Z tego powodu musisz wiedzieć na czym oprzeć swoje działania, a co lepiej odsunąć na dalszy plan. Dla przykładu: choć video, webinary, Facebook live są świetnym narzędziem marketingowym, to gdy jesteś osobą z natury nieśmiałą, nie uwzględniaj ich pierwszych działaniach promocyjnych. Będzie to dla Ciebie niepotrzebny stres, a i efekt może przynieść rozczarowanie. To, że wszyscy to robią, nie znaczy, że Ty też musisz – świetnie piszesz, rysujesz.. idź w tym kierunku. Skup się na tym w czym jesteś dobry i miej świadomość wad, które mogą sabotować Twoje działania i przysparzać problemów. Gdy tylko będziesz mógł sobie na to pozwolić oddeleguj zadania, w których czujesz się słabo, by zyskać czas na te, dzięki którym faktycznie zaczniesz zarabiać pieniądze. Zastanów się w czym jesteś najlepszy i czym Twój biznes online będzie wyróżniał się wśród konkurencji. Znajdź w sobie i swoim biznesie coś unikalnego, coś co będzie dużą wartością dla odbiorców.

Od jakich działań marketingowych zaczniesz? – mamy obecnie tak olbrzymi wachlarz możliwości, że łatwo się w tym pogubić i zniechęcić. Zachęcam do metody małych kroków i wyjścia od tego w czym będziesz czuł się dobrze i będzie najbardziej skuteczne. Zamiast 5 profili w social media załóż jeden na portalu, na którym znajduje się najwięcej Twoich potencjalnych odbiorców. Skup się na nim, naucz, obserwuj, testuj, wypracuj sprawdzone rozwiązania. Nie daj się wpędzić w pułapkę, że musisz robić wszystko i być wszędzie. W miarę rozwoju biznesu możesz wprowadzać nowe metody promocyjne, otwierać kolejne kanały dystrybucji, sprawdzać inne rozwiązania. Choć Facebook jest wszem obecny i mówi się, że bez FB nie istniejesz, to może się okazać, że akurat w Twojej niszy będzie zbędny – poświęcisz czas na zdobycie kilkuset niezaangażowanych fanów i regularne dostarczanie im treści, a efektów nie będzie. Tymczasem może się okazać, że reklama AdWords i pozycjonowanie dostarczą Ci z Google rzeszy czytelników aktywnie komentujących Twoje artykuły i subskrybujących treści. Już teraz zastanów się nad swoją strategią marketingową wybierając 2-3 działania promocyjne, na których skupisz się w 100%.

Co możesz zaproponować swojej przyszłej społeczności? – na konkretne produkty i usługi przyjdzie jeszcze czas, gdy zbudujesz społeczność i poznasz ich potrzeby. Na tym etapie zastanów się jakie masz możliwości – czym Twoi odbiorcy mogliby być potencjalnie zainteresowani? Jakich produktów i usług mogą szukać? Jakie problemy chcą rozwiązać i potrzeby zaspokoić? Pomyśl jakie firmy mogłyby się reklamować na Twojej stronie, czy użytkownicy byliby skłonni zapłacić za Twoją wiedzę w postaci kursu online czy szkolenia, a może są to osoby, które czekają aż ktoś zrobi produkt fizyczny w 100% rozwiązujący ich problem? Wypisz sobie wszystkie możliwości, by nie okazało się, że cała praca idzie na marne, ponieważ społeczność, którą zbudowałeś nie ma i nie chce wydawać pieniędzy na temat, który wybrałeś. Biznes musi zarabiać, inaczej jest tylko hobby.

Czy ten biznes ma sens? – jak wspomniałam, biznes musi zarabiać. Wychodząc od produktu łatwiej sprawdzić, czy to wszystko ma sens analizując strukturę kosztów i szacowanych przychodów. Może się okazać, że przy marży jaką jesteś w stanie osiągnąć, sprzedaż musiałaby być na tak wielkim poziomie, jaki osiągają duże i popularne sklepy. Realnie patrząc na przychody i koszty na wstępie może się okazać, że pomysł na biznes jest nieopłacalny. Jeśli chcesz zostać freelancerem, to popatrz na czas, który musisz poświęcić na wykonanie usługi oraz wszelkie działania marketingowe, sprzedażowe i obsługę klienta. Porównaj stawki podobnych usług oraz koszty i oszacuj ile miesięcznie możesz zarobić. Twój czas jest ograniczony, a stawki w dużej mierze dyktuje rynek – z kalkulacji może wyjść, że pracując po 10 godzin dziennie + weekendy ledwie zarobisz na swoje podstawowe koszty życia. Idąc ścieżką, którą proponuję produkt znajduje się dopiero na 4 etapie, więc takie obliczenia są trudniejsze. Jednak po to punkt powyżej, aby już teraz pomyśleć co i w jaki sposób będziesz mógł sprzedawać. Czy warto rozpoczynać tę podróż? Na budowę biznesu online najlepiej patrzyć długoterminowo – nie zakładaj, że w 3 miesiące przelecisz przez wszystkie etapy. Z tego względu popatrz na koszty, czas i poziom zaangażowania – czy dotrwasz do momentu aż „zaskoczy” i cała inwestycja się zwróci? Czy ten biznes ma sens – przyniesie dochód, który pozwoli Ci na realizację swoich celów i życie na swoich warunkach?

Strategia jest tym punktem, w którym tworzysz obraz całego biznesu i jeszcze przed startem przygotowujesz się do realizacji kolejnych etapów. Choć wyróżniłam 6 etapów to nie są one od siebie oderwane – łączą się, przenikają, tworzą całość. Chodzi o punkt koncentracji i spokojne, konsekwentne budowanie własnego biznesu online.

Jeśli ten tekst Ci się spodobał to proszę podziel się z innymi 🙂